Almanya iş mahkemesi başvurusu, işten çıkarılmaya itiraz etmek veya ödenmeyen ücretinizi talep etmek için yapabileceğiniz bir işlemdir. İlk derece iş mahkemesinde (Arbeitsgericht) avukat tutmadan da dava açabilirsiniz. Ancak yazılı fesih bildirimi aldıysanız en kritik konu süredir: Feshin geçersizliğini ileri sürmek için bildirimin size ulaşmasından itibaren kural olarak üç hafta içinde dava açmanız gerekir. İşverenle görüşmeniz veya bir danışmandan randevu beklemeniz bu süreyi durdurmaz.

İş mahkemesi hangi uyuşmazlıklara bakar?

İş mahkemesi, çalışan ile işveren arasındaki iş ilişkisinden kaynaklanan özel hukuk uyuşmazlıklarını çözer. Başvurunuzun konusu yalnızca işten çıkarılma olmak zorunda değildir. Çalışmaya devam ederken de ödenmeyen ücretiniz veya başka bir işçilik hakkınız için dava açabilirsiniz.

• İşverenin yaptığı feshin geçersizliğinin tespit edilmesi.
• Ödenmeyen maaş, ücret farkı veya fazla çalışma ücretinin talep edilmesi.
• İş ilişkisinin varlığı ya da devam edip etmediği konusunda çıkan uyuşmazlıklar.
• Çalışma referans belgesinin (Arbeitszeugnis) verilmesi veya içeriğine ilişkin anlaşmazlıklar.
• İşverenin çalışandan zarar tazmini istemesi gibi iş ilişkisinden doğan karşı talepler.

İşsizlik ödeneği kararına itiraz ise aynı süreç değildir. İş Kurumunun verdiği bir sosyal yardım veya sigorta kararıyla işvereninizin ücret borcunu birbirinden ayırın. Yanlış kuruma yapılan şikâyeti, iş mahkemesinde açılmış dava olarak kabul etmeyin.

İşyeri temsilciliğinin işverenle yaşadığı toplu nitelikteki uyuşmazlıklar da iş yargısına girebilir; ancak bunlar çalışanın bireysel ücret veya fesih davasından farklı usullerle yürütülür. Temsilciliğin size nasıl destek olabileceğini işyeri temsilcisinin görevleri yazımızdan inceleyebilirsiniz.

Almanya iş mahkemesi başvurusu için süreler

2026 itibarıyla yazılı feshe karşı açılan davada temel kural, Feshe Karşı Koruma Kanunu’nun 4. maddesindeki üç haftalık süredir. Bu süre, mektubun üzerinde yazan tarihten veya işteki son gününüzden değil, fesih bildiriminin hukuken size ulaştığı tarihten başlar. Mektubu daha sonra okumuş olmanız, başlangıç tarihini mutlaka değiştirmez.

Süresinde dava açılmazsa fesih, kanunun 7. maddesi uyarınca kural olarak baştan itibaren geçerli sayılır. Gecikmiş davanın kabulü istisnai koşullara bağlıdır. “Fesih açıkça haksız, mahkeme bunu zaten düzeltir” düşüncesiyle beklemeyin.

Ücret alacaklarında hak düşürücü süre (Ausschlussfrist), genel zamanaşımından farklıdır. Düzenlemeye göre önce işverene belirli biçimde talepte bulunmanız, ardından ayrıca dava açmanız gerekebilir. Her sözleşme maddesi geçerli olmayabilir; fakat bunu kendiniz varsayarak süreyi kaçırmayın.

Deneme süresinde veya küçük bir işyerinde çalışıyorsanız da yazılı feshi görmezden gelmeyin. Genel fesih korumasının kapsamı ile dava açma süresi aynı mesele değildir. Feshin hangi nedenlerle denetlenebileceği için iş sözleşmesinin feshi ve çalışan koruması rehberine bakabilirsiniz.

Hangi iş mahkemesine başvurmalısınız?

Her zaman evinize en yakın mahkeme yetkili değildir. Çalışanların işverenlerine karşı açtığı davalarda, işin olağan olarak yapıldığı veya son olarak yapıldığı yerdeki iş mahkemesi önemli bir yetki seçeneğidir. İşverenin merkezinin bulunduğu yerdeki mahkeme de koşullara göre yetkili olabilir.

Farklı şehirlerde çalışıyorsanız, sürekli bir çalışma yeriniz yoksa veya sözleşmenizde yetkiye ilişkin bir hüküm varsa durumu ayrıca kontrol ettirin. Başvurmadan önce düşündüğünüz mahkemenin resmî sitesinden hizmet bölgesini ve başvuru bilgilerini inceleyin.

Davalıyı da doğru belirleyin. İşyerinin tabelasındaki marka, sözleşmenizde işveren olarak yazan şirketle aynı olmayabilir. Şirketin tam unvanını ve tebligat yapılabilecek adresini sözleşme, bordro ve diğer iş belgelerinden karşılaştırın. Yalnızca müdürünüzün adını yazmak yeterli olmayabilir.

Başvuru öncesinde hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Belgeleri tarihe göre düzenleyin ve kendinizde bir kopyasını tutun. Mahkemeye hangi belgeyi neden sunduğunuz anlaşılmalı. Ücret talebinde bulunacaksanız yalnızca “maaşım eksik” demek yerine, hangi dönemde ne kadar ödeme yapılmadığını gösteren bir hesap hazırlayın.

• Kimliğiniz, güncel iletişim adresiniz ve işverenin tam unvanı ile adresi.
• İş sözleşmesi, ek anlaşmalar ve varsa ilgili toplu iş sözleşmesi hükümleri.
• Fesih bildirimi, zarfı ve bildirimin ne zaman ulaştığını açıklayan notlarınız.
• Maaş bordroları ve ödemenin yapılıp yapılmadığını gösteren hesap hareketleri.
• Fazla çalışma çizelgeleri, vardiya planları ve ilgili yazışmalar.
• İşverene gönderdiğiniz ödeme talepleri ve aldığınız cevaplar.
• Olayları tarih sırasıyla anlatan kısa bir özet ve varsa tanık bilgileri.

Alacak hesabında brüt ve net tutarı karıştırmayın. Örneğin hangi ayın sözleşmesel brüt ücretini istediğinizi, işverenin hangi ödemeyi yaptığını ve kalan talebinizi ayrı gösterin. Fazla çalışma talebinde ise tarihleri, saatleri ve çalışmanın işverenle bağlantısını açıklayabilecek kayıtları hazırlayın.

Bir belge eksik diye süreli başvuruyu ertelemeyin. Elinizdeki belgelerle başvuru imkânını mahkemeye veya avukatınıza sorun. Eksik belgelerin sonradan sunulması ile davanın süresinde açılması farklı konulardır.

Adım adım Almanya iş mahkemesi başvurusu

1. Talebinizi belirleyin. Feshin geçersizliğinin tespitini mi, belirli bir ücretin ödenmesini mi, yoksa bir belgenin verilmesini mi istiyorsunuz? Birden fazla talebiniz varsa bunları ayırın.
2. Süreyi ve yetkili mahkemeyi kontrol edin. Özellikle fesih bildirimini aldığınız tarihi baştan belirtin. Randevu istemek tek başına dava açmak değildir.
3. Dilekçenizi hazırlayın veya hazırlatın. Davacı ve davalının kimliği, adresleri, açık talep ve talebin dayandığı olaylar bulunmalıdır. Para talebinin tutarı belirli olmalıdır.
4. Geçerli başvuru yolunu kullanın. İmzalı dilekçeyi mahkemeye teslim edebilir, posta yoluyla gönderebilir veya mahkemenin kabul ettiği diğer usule uygun yolları kullanabilirsiniz. Postada geçen zamanı hesaba katın.
5. Başvurunun kanıtını saklayın. Teslim veya gönderim belgesini koruyun. Mahkemenin dosya numarasını öğrendiğinizde sonraki yazışmalarda kullanın.
6. Mahkeme postasını takip edin. Duruşma davetini ve cevap sürelerini okuyun. Adresiniz değişirse mahkemeye bildirin.

Mahkemelerde bulunan dilekçe ve başvuru birimi (Rechtsantragstelle), açıklamalarınızı tutanağa geçirerek dava dilekçesi hazırlanmasına ücretsiz yardımcı olur. Ancak avukatınız gibi hukuki strateji belirlemez veya davayı kazanıp kazanamayacağınızı değerlendirmez. Randevu düzeni ve istenen kopya sayısı için ilgili mahkemenin talimatını izleyin.

Normal e-posta, dava açmak için geçerli bir yol değildir. İmzalı dilekçenin taramasını e-postaya eklemek de bu sorunu çözmez. Elektronik başvuruda, gerekli belge ve imza koşullarını sağlayan güvenli bir iletim yolu kullanılmalıdır. Kişisel adalet posta kutusu hizmeti (Mein Justizpostfach) bu yollardan biridir; sıradan bir iletişim formuyla aynı değildir.

Avukat zorunlu mu, masrafları kim öder?

İlk derece iş mahkemesinde kendinizi temsil edebilirsiniz. Buna karşılık karmaşık fesih gerekçeleri, birden fazla alacak veya kapsamlı delil tartışmaları varsa iş hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almak yararlı olabilir.

2026 itibarıyla ilk derece bireysel iş davalarında önemli bir masraf kuralı vardır: Kazanan taraf, avukatla temsil giderlerini kural olarak karşı taraftan isteyemez. Dolayısıyla davayı kazanmanız, kendi avukatınıza ödediğiniz ücretin işverene yükletileceği anlamına gelmez. Bu kuralı mahkeme harçlarıyla karıştırmayın.

Geliriniz düşükse yargılama gideri yardımı (Prozesskostenhilfe) talep edebilirsiniz. Mahkeme, ekonomik durumunuzu ve davanın yeterli başarı ihtimalini değerlendirir. Başvuruya gelir, gider ve mal varlığı belgeleri eklenir. Yardımın mutlaka geri ödemesiz olacağını varsaymayın.

Hukuk sigortanız veya sendika üyeliğiniz varsa kapsamı önceden sorun. Sonradan yapılan üyeliğin mevcut uyuşmazlığı otomatik karşılayacağını düşünmeyin. Destek seçenekleri için sendika üyeliği ve hukuki destek yazımızı inceleyebilirsiniz.

Duruşmada ne olur, dava ne kadar sürer?

İlk aşama genellikle uzlaşma duruşmasıdır (Güteverhandlung). Hâkim uyuşmazlığın temel noktalarını ele alır ve tarafların anlaşma ihtimalini araştırır. Fesih davalarında kanun bu duruşmanın iki hafta içinde yapılmasını hedefler; bu, kesin randevu veya bütün dosyanın iki haftada sonuçlanacağı garantisi değildir.

Anlaşma olmazsa esas duruşma (Kammertermin) aşamasına geçilir. Mahkeme taraflardan ayrıntılı açıklamalar ister, gerekli delilleri değerlendirir ve uyuşmazlık devam ederse karar verir. Toplam süre, dosyanın kapsamına ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır.

Uzlaşmayı kabul etmeden önce ödeme tutarı, ödeme tarihi, işten ayrılma tarihi ve başka taleplerden vazgeçip geçmediğiniz net olsun. Feshe itiraz davası otomatik olarak tazminat kazandırmaz. Tazminatın hangi durumlarda gündeme geldiğini işten ayrılma tazminatı rehberimizde ayrıca ele alıyoruz.

Sık yapılan hatalar

• İşverenin cevabını beklemek: Uzlaşma görüşmelerini sürdürürken dava süresini kaçırmayın.
• Yalnızca e-posta göndermek: Mahkemenin e-posta adresinin bulunması, bu yolla dava açılabildiği anlamına gelmez.
• Yanlış şirketi davalı göstermek: Marka adı yerine hukuken işvereniniz olan kişi veya şirketi belirleyin.
• Ücret talebini belirsiz bırakmak: Dönemi, tutarı ve hesap yöntemini açıklayın.
• Her hakkın tek davayla korunduğunu sanmak: Feshe itirazın bütün ücret taleplerini kendiliğinden kapsadığını varsaymayın.
• Anlamadan uzlaşmak: Özellikle bütün karşılıklı talepleri sona erdiren hükümleri açıklatın.

Sık sorulan sorular

Almancam yeterli değilse başvurabilir miyim?

Evet; ancak dava dilekçesi Almanca hazırlanmalıdır. Başvuru birimine gitmeden dil desteğini sorun; bu birimde tercüman bulunacağını varsaymayın. Duruşma için Türkçe tercümana ihtiyacınız olduğunu mahkemeye önceden bildirin. Başvuruya yardımcı olan yakınınız ile mahkemenin duruşmada görevlendireceği tercüman aynı işlevi görmez.

Üç haftalık süreyi kaçırdıysam yine de dava açabilir miyim?

Gecikmiş davanın kabulü sınırlı koşullarda mümkündür. Süreyi kaçırdığınızı fark ettiğinizde gecikmenin nedenini ve bunu gösteren belgeleri hazırlayarak hemen hukuki destek alın. İstisnayı kullanabileceğinizi varsayarak beklemeyin.

Davayı kazanırsam işveren avukat ücretimi öder mi?

İlk derece bireysel iş davasında kural olarak hayır. Kendi avukatınızın ücreti, davayı kazansanız bile size ait kalabilir. Üst mahkemelerde masraf kuralları farklı olduğundan ilk derece kuralını bütün yargılama aşamalarına uygulamayın.

Mahkeme başvuru birimi benim yerime davayı takip eder mi?

Hayır. Birim, başvurunuzun hazırlanmasına ve tutanağa alınmasına yardımcı olur; sizi davada temsil etmez. Sonraki mahkeme yazılarını takip etmek, açıklamaları sunmak ve duruşmaya ilişkin yükümlülükleri yerine getirmek sizin veya yetkilendirdiğiniz temsilcinin sorumluluğundadır.

Almanya.Network ekibi olarak önerimiz: Önce son tarihi güvenceye alın, ardından dosyanızı ayrıntılandırın. Fesih bildirimi, iş sözleşmesi, bordrolar ve kısa olay özetiyle yardım istemek, eksiksiz bir klasör hazırlamak için günlerce beklemekten daha güvenlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için iş hukuku alanında çalışan bir avukata veya ilgili kuruma danışın.

Kaynaklar

• Feshe Karşı Koruma Kanunu: Dava süresi, sürenin kaçırılması ve gecikmiş dava hükümleri.
• İş Mahkemeleri Kanunu: Görev, temsil, yetki, avukat giderleri ve fesih yargılaması.
• Hamburg İş Mahkemesi: Dava dilekçesi, belgeler ve ücretsiz başvuru desteği.
• Rheine İş Mahkemesi: İş davaları ve sözleşmesel hak düşürücü süreler.
• Kuzey Ren-Vestfalya Adalet Portalı: Mahkeme masrafları ve yargılama gideri yardımı.
• Avrupa e-Adalet Portalı: Almanya’da dava açma, dil ve elektronik başvuru kuralları.

Son güncelleme: 30.10.2026